poe’nun şiirlerindeki tekrar hissi burada kader duygusuna dönüşüyor. “kaçınılmaz son” atmosferi, seyirciyi pasif bir korkudan çok aktif bir rahatsızlığa itiyor. çünkü mesele şu: bu insanlar cezalandırılıyor mu, yoksa sadece sonuçla mı karşılaşıyorlar? dizinin en güçlü tarafı bence bu gri alan.
ev burada önemli bir sembol, zihnin mimari karşılığı. çatlak duvarlar, çürüyen yapı, içeri çöken tavan… bunlar fiziksel değil, psikolojik işaretler. ailedeki para ve güç, suçluluk duygusunu bastırmak için kullanılan bir anestezi gibi.
poe’nun metinlerinde karakterler başlarına gelen şeylerden çok, kendi zihinlerinin kurbanıdır. suçluluk, bastırma, takıntı ve kibir yavaş yavaş gerçekliği bozar. dizi bu damarı çok iyi yakalıyor.
the fall of the house of usher (2023), edgar allan poe’nun birden fazla eserinden esinlenmiş bir kolaj. burada, mesele hayaletler ya da lanet değil; çözülme. hem bireysel hem ailesel hem de ahlaki bir çözülme. ve bu çözülme dışarıdan gelmiyor, içeriden büyüyor.
ilk izlediğimde ben de ağlamıştım
the congress, izlerken konforlu hissettirmiyor. estetik olarak dağınık, duygusal olarak huzursuz. ama tam da bu yüzden kalıcı. çünkü izledikten sonra “güzeldi” demiyorsun. daha çok “bu neydi?” diyorsun. ve o soru bir süre peşini bırakmıyor.
film ilerledikçe animasyon dünyası giderek daha renkli, daha özgür gibi görünmeye başlıyor ama o özgürlük aslında bir uyuşturucu etkisi. herkes istediği kimliğe bürünebiliyor ama bu bir kaçış. gerçek acıdan, gerçek zamandan, gerçek bedenden kaçış.
robin wright’ın kendi ismini taşıması da tuhaf bir his yaratıyor. kurgu ile gerçek arasındaki sınır zaten bulanıkken bir de oyuncunun kendisi üzerinden bir hikâye izliyoruz.
the congress (2013), yüzeyde bir oyuncunun kariyer krizi gibi başlıyor ama çok hızlı bir şekilde kimlik ve gerçeklik meselesine dönüşüyor. ilk bölümde sektör eleştirisi yapıyor gibi dururken, ikinci bölümde daha soyut ve deneysel bir alana geçiyor.
aşk burada özgürlük değil, son bir performans. perde kapanmadan önce söylenen en yüksek bir nota. güzel ama nefessiz.
hikâyenin baştan itibaren kaybetmiş bir adam tarafından anlatılması da önemli. izlediğimiz şey gerçeğin kendisi değil, hatırlanmış ve süslenmiş hali olabilir. belki de bu yüzden her şey bu kadar dramatik, bu kadar büyük. çünkü insan kaybettiği bir şeyi sade hatırlamaz, büyüterek hatırlar.
christian’ın aşk anlayışı romantiktir ama biraz naif kalır. aşkı saf bir kaçış olarak görür, sanki yeterince güçlü hissederse her şey değişecekmiş gibi. ama film bize bunun o kadar basit olmadığını hissettirir. bazen sevgi, kurtarmaya yetmez.
sürekli performans halinde olan bir kadın var. sahndede arzu nesnesi, kuliste bir yatırım planı. kendi hayatının öznesi olamayan bir kadın. filmin abartılı estetiği şunu düşündürüyor: burada her şey satılık. şarkılar bile cover.
moulin rouge (2001) “burada gerçekçilik arama” diyorlar bize. dekorlar yapay, ışıklar fazla parlak, herkes biraz fazla konuşuyor, fazla seviyor, fazla acı çekiyor. ama o fazlalığın içinde tuhaf bir kırılganlık var.
