Elhuyar Zientzia

Margaret O. Dayhoff Aitzindaria izan zen matematika eta zientzia konputazionalak biokimikari aplikatzen, besteak beste, proteinen eta azido nukleikoen datu-baseak sortuta.

🗓️ Efemeridea
Gaurko egunez jaio zen, 1925ean, Margaret O. Dayhoff. Aitzindaria izan zen matematika eta zientzia konputazionalak biokimikari aplikatzen: 👇

🤱Plazentaren eta listuaren markatzaile epigenetikoak, haurrek etorkizunean izango dituzten gaixotasunak aurreikusteko ( EHU)

📺🔗l.eus/Teknopolis_pla...

💡Zer gertatzen da sare elektrikoa ez bada soilik energia banatzeko erabiltzen, baizik eta informazioa bidaltzeko ere bai? Linea elektrikoko komunikazioak, @ehu.eus-eko Ingeniaritza Eskolako ikertzaileen eskutik🗞️⤵️

🎯 Izortze Santin, @ehu.eus-eko ikertzailea: “Antonio Banderas”

✍🏻🔗l.eus/ElhuyarZientzi...

Louise Zung-nyi Loh fisikari, matematikari eta hezitzailea Txinako Matematika Elkartearen sortzaileetako bat izan zen. Matematika eta fisika irakatsi zituen Txinan 1925etik 1948ra, eta Estatu Batuetan 1948tik aurrera.

🗓️ Efemeridea
Gaurko egunez jaio zen, 1900ean, Louise Zung-nyi Loh fisikari, matematikari eta hezitzailea. Txinako Matematika Elkartearen sortzaileetako bat izan zen 👇

Listuaren analisia, gaitzak aurresateko Osasun-parametroak neurtzeko, odola da normalean erabiltzen den gorputz-­jariakina. Oso baliagarria da organoen funtzionamendua baloratzeko, diagnostikoak egiteko, tratamenduen eraginkortasuna neurtzeko edo gaixotasun jakin batzuk izateko arriskua detektatzeko. Baina ez da jariakin erabilgarri bakarra. EHUko ikertzaileek beste jariakin bat erabili dute, eskuratzeko errazagoa, merkeagoa eta seguruagoa: listua. Eta frogatu dute aproposa dela hainbat gaixotasun konplexu izateko arriskua detektatzeko eta neurtzeko; hala nola minbiziak, patologia kardiobaskularrak, diabetesa eta parkinsona.

#ElhuyarAldizkaria-ren azken zenbakia:

Listuaren analisia, gaitzak aurresateko. Besteak beste, minbiziak, patologia kardiobaskularrak, diabetesa eta parkinsona 🗞️⤵️

🗣️Nora Fernandez ( EHU), #epigenetika-ri buruz: "Gure etorkizuna ez dago geneetan idatzita”.
📺🔗l.eus/Teknopolis_NFe...

Nancy Atkinson bakteriologoa Salmonella bakterioaren ikerketan espezializatu zen. Halaber, antibiotikoen eta txertoen garapenean lan egin zuen, baita poliomielitisaren birusa isolatzen ere.

🗓️ Efemeridea
Gaurko egunez jaio zen, 1910ean, Nancy Atkinson bakteriologoa. Salmonella bakterioaren ikerketan espezializatu zen. Halaber, antibiotikoen eta txertoen garapenean lan egin zuen, baita poliomielitisaren birusa isolatzen ere 👇

Ez dago argi zer den jenioa izatea zientzian Jenioi buruzko saio berezia dugu. Jenio hitzaren erabilera egoki edo desegokiari buruzkoa. Adibidez, Sabrina Gonzalez Pasterski eta Matteo Paz gazteak eta azkarrak dira. Fisikari bikainak dira, eta haiek jenio izendatzeko beharra sentitzen dugu. Pasterskiri, adibidez, Einstein berria deitzen diote, nahiz eta horrek zentzurik ez izan. Bien lanaz hitz egingo dugu, bai eta historian jeniotzat hartu izan diren beste zientzialari batzuei buruz ere.

👩‍🔬👨‍🔬Historian jeniotzat hartu izan diren zenbait zientzialariei buruzko saio berezia: Sabrina Gonzalez Pasterski eta Matteo Paz gazteak 📻⤵️

«Gizarte kritikoaren faltarekin lotzen dira bizi ditugun arazoetako asko» Itxaro Latasa Zaballos (Donostia, 1960) Geografian lizentziatu zen Zaragozako Unibertsitatean, eta doktore bilakatu Aix-Marseillekoan. Urte luzez, Hirigintza eta Lurralde Antolakuntzako irakaslea izan da EHUko Arkitektura Goi Eskola Teknikoan, eta hainbat ikerketa-­taldetan parte hartu du, jasangarritasuna eta herritarren parte-hartzea ardatz hartuta beti. Galderei erantzutean, irmo azaldu du bere ikuspegia, konbentzimendu osoz: ezinbestekoa da pentsamendu kritikoa lantzea eta sustatzea, gizarte hobea izateko.Galderei erantzutean, irmo azaldu du bere ikuspegia, konbentzimendu osoz: ezinbestekoa da pentsamendu kritikoa lantzea eta sustatzea, gizarte hobea izateko.

🗣️ Itxaro Latasa Zaballos, lurralde-antolamenduan aditua: “Gizarte kritikoaren faltarekin lotzen dira bizi ditugun arazoetako asko” 🗞️⤵️

🗞️ Kalean da martxoko #ElhuyarAldizkaria!

Datu-zentro erraldoiak, Nerea Ezeiza informatikariari elkarrizketa, listuaren analisia, Edinburgoko zazpiak, Itxaro Latasa eta gaurkotasun beteko hamaika eduki.

👉 Harpidetu eta etxean jasoko duzu aldizkaria: zientzia.eus/harpide...
👉 28 € urtean

Valentina Tereshkova kosmonauta Espaziora joan zen lehen emakumea izan zen, 1963an Vostok 6 pilotatzeko 400 hautagai baino gehiagoren artean hautatua.

🗓️ Efemeridea
Gaurko egunez jaio zen, 1937an, Valentina Tereshkova kosmonauta. Espaziora joan zen lehen emakumea izan zen 👇

🍏 Sagarlup, edari berri bat. Sagar muztioa eta lupulua ditu oinarrian. Erresonantzia magnetiko nuklearrean karakterizatu dituzte bertako lupulu-landareen osagaiak

📺🔗 l.eus/Teknopolis_sag...

📹 Asteko albistegi zientifikoa

zientzia.eus/bideoak...

«Arazo sozialak aztertzeko asmoz hurbildu nintzen adimen artifizialera» Ainhize Barrainkua Agirrek doktoretza lortu berri du Ingeniaritza Informatikoan. Aurretik, Fisika eta Ingeniaritza Elektronikoa gradu bikoitza egin z…

🗣️ Ainhize Barrainkua Agirre: “Arazo sozialak aztertzeko asmoz hurbildu nintzen adimen artifizialera” 🗞️⤵️

🗓️ Efemeridea
Gaurko egunez hil zen, 1904an, Ticiana Iturri medikua. Bilbon haurdunei laguntzeko klinika bat ireki zuen. Emakumeen arazo medikoez kezkatu zen👇
l.eus/ElhuyarZientzi...

Bibrazioak energia elektriko bihurtzeko gailuak Inguruneko bibrazioak energia elektriko bihurtzeko gailu elektromagnetiko batzuk garatu dituzte Nafarroak Unibertsitate Publikoan. Gailuek maiztasun …

Bibrazioak energia elektriko bihurtzeko gailuak garatu dituzte Nafarroako Unibertsitate Publikoan (@upna.bsky.social) 🗞️⤵️

🎯 Ana Galarraga eta Egoitz Etxebeste: “Emakume izateagatik”. #ElhuyarAldizkaria-ren atarikoa 🗞️⤵️

zientzia.eus/artikul...

GLP-1en agonistak, adikzioen erro biologikoan eragiteko GLP-1 errezeptorearen agonistak, diabetesa eta obesitatea tratatzeko erabiltzen direnak, zenbait substantzien adikzioak tratatzeko eta prebenitzeko e…

💊 Diabetesa eta obesitatea tratatzeko erabiltzen diren GLP-1 errezeptorearen agonistek alkohola, nikotina, kalamua eta opioieekiko adikzioaren erro biologikoan ere eragin dezakete🗞️⤵️

Margaret Dorothy Foster, Manhattan proiektuko ikertzailea Uranioaren eta torioaren analisi kuantitatiborako teknikak garatu zituen, bai eta bi elementu horiek banatzeko modu berriak ere.

🗓️ Efemeridea
Gaurko egunez jaio zen, 1895ean, Margaret Dorothy Foster, Manhattan proiektuko ikertzailea 👇

🧫 Sagardotik probiotikoak

Sagardo naturalak hartziduran laguntzen duten bakterio laktikoak ditu. Horien potentzial probiotikoa aztertzen ari da #Tknika-ren “Babes BALak” proiektua
📺🔗 l.eus/Teknopolis_bab...

«Informatikan ezinbestekoa da alde humanistikoa lantzea; ez da kontu tekniko hutsa» Nerea Ezeiza Ramos (Donostia, 1970) duela gutxi izendatu zuten EHUko Informatika Fakultateko dekano, eta, justu, orain egin ditu 50 urte Informatika …

#ElhuyarAldizkaria AZKEN ZENBAKIA:

🗣️ Nerea Ezeiza Ramos: “Informatikan ezinbestekoa da alde humanistikoa lantzea. Ez da kontu tekniko hutsa” ( EHU)🗞️⤵️

Anita Hoffmann Mendizábal biologoa Aitzindaria izen zen araknidoen eta akaroen azterketan Mexikon, eta ehun mila akaro aleko bilduma egin zuen.

🗓 Efemeridea
Gaurko egunez jaio zen, 1919an, Anita Hoffmann Mendizábal biologoa. Aitzindaria izen zen araknidoen eta akaroen azterketan 👇

🍏 Sagardo berriak zientzia oinarri: sagarraren esperimentazio zentroa (Gipuzkoa)

📺🔗l.eus/Teknopolis_sag...

Datu-zentroak: hodei ilunak lur gainean Adimen artifizialaren eta datuen hazkunde azkarrak azpiegitura erraldoiak bultzatu ditu, ur- eta energia-eskari ikaragarriak dituztenak. Hodeia asko ari da hazten, eta gero eta itzal luzeagoa egiten ari da ingurumenari eta gizarteari.

#ElhuyarAldizkaria azken zenbakia:

🖥 AAren eta datuen hazkunde azkarrak azpiegitura erraldoiak bultzatu ditu, ur- eta energia-eskari ikaragarriak dituztenak

Datu-zentroak: hodei ilunak lur gainean. Gorka Julio ⁂ eta #Tunubesecamirio-ren ekarpenak 🗞 ⤵️

Nondik ikusiko duzu abuztuaren 12ko eguzki-eklipse osoa?
👉 Parte hartu inkestan, esteka honetan:
🔗 https://zientzia.eus/

Purificación Fenoll Hach-Alí geologo eta kimikaria Buztinaren mineralogia eta geokimika eta industrian duen aplikazioa aztertu zituen.

🗓️ Efemeridea
Gaurko egunez jaio zen, 1935ean, Purificación Fenoll Hach-Alí geologo eta kimikaria. Buztinaren mineralogiak eta geokimikak industrian duen aplikazioa aztertu zituen 👇

🗞️ Kalean da martxoko #ElhuyarAldizkaria!

🔸Datu-zentro erraldoien ur- eta energia-eskari ikaragarriak
🔸Nerea Ezeizari elkarrizketa nagusia
🔸Itxaro Latasa #Lekukoak
🔸analisiak, istorioa, irudi ikusgarriak eta gaurkotasun beteko bestelako edukiak

👉 Irakurgai duzue osorik: zientzia.eus/aldizkaria/3...

Onddoak eta minbizia Gaur, onddoei buruzko saioa dugu. Leire Aparicio EHUko mikrobiologoarekin izan gara. Batetik, onddoak metalak eruzteko erabil litezkeela, eta, bestetik, Aparicioren lanaz hitz egin dugu, alegia, Candida Albicans onddoak minbizi-zeluletan duen eragina ikertzen du. Onddoak guretzat lanean eta onddoek guregan .duten eragina.

🗣️ Onddoak eta minbizia. Leire Apariciori elkarrizketa, onddoen erabilgarritasunaz eta Candida Albicans onddoak minbizi-zeluletan duen eraginaz 📻⤵️

Asteko argazkia: ipar-katamotza eta katamotz iberiarra Nafarroan Mezkiritzeko kobazuloko (Nafarroa) Serpenteko siman, duela 10.500 eta 400 urteko hiru katamotzen hezurrak azaldu dira, eta haiek aztertuta jakin da, …

Mezkiritzeko kobazuloan (Nafarroa), duela 10.500 eta 400 urteko hiru katamotzen hezurrak azaldu dira. Hala jakin da, garai hartan, EHn ipar-katamotza bizi zela.

Juan Luis Arsuagak, Arantza Aranburuk ( EHU), Juantxo Agirrek (ARANZADI ) eta @ucm.es-k hartu dute parte